Programma 1. Zorg en Welzijn
1. Wat willen we bereiken?
We willen graag dat al onze inwoners actief deelnemen aan de samenleving. Uitgangspunt is om steeds aan te sluiten bij de talenten, mogelijkheden en behoeften van inwoners. Een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen aan de Osse samenleving is participatie, en vooral het hebben van werk. Daar zetten we dan ook zoveel als mogelijk op in. Aan onze inwoners vragen we om hun leven zoveel mogelijk naar eigen vermogen in de hand te nemen. Wanneer het niet vanzelf gaat, bieden we zorg en ondersteuning. Daarbij gaan we werken volgens de Samenwerkwijze. We willen integraal kijken naar de problematiek van de inwoners, in een combinatie van zorg, schuldhulpverlening en armoede-ondersteuning bijvoorbeeld. Meer zelfregie bij de inwoner en aansluiting bij de leefwereld vraagt een andere houding en andere manier van werken van professionals. Vanuit gedeeld belang voor de inwoner werken we vanuit de disciplines zorg, werk & inkomen, schuldhulpverlening en de sociale teams samen.
De ontwikkeling van een nieuw zorg- en welzijn landschap is in volle gang. Na de decentralisaties in 2015 hebben we bij Wmo en Jeugd vooral gezorgd voor een goede overgang. De transitie is in het algemeen goed verlopen. Nu werken we volop aan de grote transformatie-opgaven, met nieuwe vormen van ondersteuning en hulp en het verbeteren van de toegang via sociale teams en basisteams jeugd en gezin. Maar, het voorkomen van problemen of voorkomen van verergering, is zeker zo belangrijk. De komende tijd willen we meer expliciete aandacht voor preventie en een breed welzijnsaanbod.
2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten?
Jeugdhulp
Voor de specialistische jeugdhulp werken we samen met 16 gemeenten (Brabant Noordoost). Oss is voorzitter van het regionale beleidsteam. We kopen gezamenlijk de hulp in via de regionale Inkooporganisatie. Vanaf 2021 gebeurt dat op een nieuwe manier: de zware specialistische jeugdhulp wordt aanbesteed, de lichte specialistische jeugdhulp regionaal via open house wordt ingekocht. De voorbereidingen vinden najaar 2019 en in 2020 plaats. Belangrijk aandachtspunt is het beheersbaar houden van de kosten en stijging daarvan terugdringen. Daarvoor werken we in de regio Brabant Noordoost aan de Transformatie-opgaven: 14 plannen van samenwerkende zorgaanbieders om tot betere arrangementen jeugdhulp te komen. Ook wordt gewerkt aan een goede aansluiting van de jeugdbescherming en Veilig Thuis.
In Oss werken we specifiek aan de Ontwikkelagenda 'Vindbaarheid en beschikbaarheid jeugdhulp' om de mogelijkheden voor preventie en het vinden van de best passende hulp, zo goed mogelijk vorm te geven.
We komen voor de programmabegroting 2020-2023 met analyses van de kostenstijgingen, scenario’s en keuzemogelijkheden voor jeugdhulp.
Zorg en ondersteuning in de Wmo
We gaan aan de slag met het herijken van het lokaal Wmo beleid. Voor een goede ondersteuning van onze inwoners en de uitvoering van de Wmo is het belangrijk dat de basis op orde is, inwoners weten waar ze terecht kunnen en dat we de ingezette ontwikkeling van de transformatie verder afmaken. We zien de zorg- en ondersteuningsaanvragen stijgen, onze WMO-kosten lopen op en de druk op de toegang neemt toe.
We richten ons op de lokale ontwikkelingen en zorgen dat we werken volgens onze bedoeling.
Belangrijke onderwerpen zijn de versterking van de welzijnskant en voorliggende voorzieningen (collectieve voorzieningen, lichte vormen van ondersteuning) en de integrale toegang tot zorg en ondersteuning. Eind 2019 is de notitie hierover klaar.
In de proeftuin Ruwaard kijken we integraal naar de vragen van inwoners. Meer zelfregie bij de inwoner en aansluiting bij de leefwereld vraagt een andere houding en andere manier van werken van professionals en organisaties. In partnerschap met de andere deelnemende organisaties volgen en sturen we de financiële in inhoudelijke kanten van het experiment. We zetten in op monitoring van de resultaten en verbreding naar andere domeinen zoals de zorgverzekeringswet.
Het lokale Wmo-beleid gaat over het brede gebied van welzijn en maatschappelijke ondersteuning in Oss.
Het zorgen voor een goed leefklimaat en een sterke gemeenschap (in Oss, wijken, buurten en dorpen) is hierbij een van de doelen. Van een goed leefklimaat en een sterke gemeenschap gaat een belangrijke preventieve werking uit. We blijven initiatieven van inwoners faciliteren en houden ons innovatie/transformatiebudget hiervoor beschikbaar.
Sociale contacten zijn belangrijk voor het welzijn van mensen. Voor (kwetsbare) mensen is laagdrempelige ontmoeten van groot belang. Samen met programma 3. Ontmoeten, sport en cultuur werken we aan een visie, om daarna concrete acties te ontwikkelen.
Met ONS Welzijn loopt een traject om te komen tot een nieuw bekostigingsmodel, een betere bedrijfsvoering en sterker opdrachtgever-opdrachtnemerschap. Dit heeft zijn doorwerking in de afspraken voor 2020, in de opdracht voor 2021 moet deze verbeterslag goed zichtbaar worden.
We komen voor de programmabegroting 2020-2023 met analyses van de kostenstijgingen, scenario’s en keuzemogelijkheden voor de Wmo.
Transformatie beschermd wonen, maatschappelijke opvang en OGGZ
Wij zijn centrumgemeente voor de uitvoering van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, bemoeizorg, preventie GGZ en verslavingszorg in de Wmo regio Brabant Noordoost-oost (10 gemeenten). Deze voorzieningen richten zich op inwoners met een psychische kwetsbaarheid (mensen met een psychische aandoening, verslavingsproblematiek en/of een licht verstandelijke beperking). Vaak is er ook sprake van een dubbele diagnose.
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang worden per 1 januari 2021 gedecentraliseerd naar alle gemeenten. Ook wordt de Wet langdurige zorg (WLZ) opengesteld voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die 24-uurs zorg nodig hebben. De doordecentralisatie gaat gepaard met een nieuw financieel verdeelmodel. De gemeenten in de regio Brabant Noordoost-oost blijven samenwerken op deze dossiers.
De afgelopen jaren hebben we voornamelijk ingezet op het goed uitvoeren van deze deels nieuwe gemeentelijke taken. In de periode 2020-2023 gaan we de ondersteuning van mensen met een psychische kwetsbaarheid verder integraal ontwikkelen.
Onze aanpak kent vier pijlers:
- Inwoners met een psychische kwetsbaarheid krijgen zo veel mogelijk dichtbij, in hun eigen leefomgeving, passende hulp en ondersteuning. Hierbij gaat het om lichte hulp en ondersteuning die lokaal wordt georganiseerd;
- In de regio Brabant Noordoost-oost organiseren we specialistische voorzieningen voor de groep inwoners met een psychische kwetsbaarheid die niet in staat is om (tijdelijk) zelfstandig te wonen.
- Vanuit onze regierol versterken we de samenwerking met zorgverzekeraars, GGZ aanbieders, cliëntenraden, Openbaar Ministerie, Veiligheidshuis en andere maatschappelijke partners. Dit doen we samen met de regiogemeenten in Brabant Noordoost-oost.
- We organiseren een lerende aanpak. Gemeenten en andere partijen doen continu nieuwe kennis en inzichten op. Tijdens de uitvoering van de nieuwe koers staan we hier bewust bij stil door ervaringen uit te wisselen en samen te kijken wat werkt en wat niet.
Positieve gezondheid en gezondheidsbeleid
Positieve gezondheid is het uitgangspunt in ons gezondheidsbeleid. We werken samen met anderen partijen aan de verschillende thema’s van het gezondheidsbeleid: meedoen, mentale veerkracht, gezondheidsverschillen verkleinen, gezonde fysieke leefomgeving, gezonde leefstijl, zoönose (infectieziekte die kan worden overgedragen van dieren op mensen).
Binnen het Maasland hebben we een kerngroep Positieve Gezondheid (met o.a. Ons Welzijn, Brabant Zorg, SEC, GGD) opgericht. Deze kerngroep gaat aan de slag hoe we positieve gezondheid kunnen gebruiken om mensen beter te ondersteunen. We zien de aanpak als een goede kapstok om ook op andere terreinen toe te passen. Het concept positieve gezondheid kun je toepassen op jezelf, in je werk in contact met de klant/collega’s en in de samenwerking met externe contacten. Het is een basishouding met een positieve manier van denken, gespreksvoering en samen zoeken naar oplossingen. We gaan medewerkers in het sociaal domein trainen en de aanpak van Positieve gezondheid eigen maken via Train de Trainer. De trainers zijn inmiddels opgeleid.
In kader van preventie en gezondheidsbevordering zetten we de ketenaanpak overgewicht, JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) en het project sociaal vitaal voort. We boeken mooie resultaten hiermee. Het budget (GIDS-gelden) dat we hiervoor hebben gekregen vanuit het Rijk loopt tot en met 2021. Het nationaal preventie-akkoord met daarin drie pijlers: overmatig alcohol- en drugsgebruik, overgewicht en roken bevestigt de aandacht die nodig is voor deze onderwerpen.
Met een werkgroep AED hebben we concrete plannen uitgewerkt voor AED's in de gemeente. Er is overeenstemming over het aantal AED’s, de wijze van onderhoud, de verdeling van de financiële middelen, de subsidieverordening, de onderhoudsnormen en de samenwerking. Dit sluit aan op twee moties die de raad hierover heeft aangenomen. Per jaar is er een bedrag van € 55.000 nodig. Bij de programmabegroting 2020-2023 wegen we integraal af of we hiervoor geld beschikbaar stellen.
Zorg en veiligheid
De gemeente kent een grote groep jeugdigen, waarvan een klein deel zich in een groep overlastgevend gedraagt. We pakken overlastgevende jeugd(groepen) aan in samenwerking met collega’s en externe partners vanuit zowel de zorg- als strafketen. Samen met het programma 9. Veilige omgeving sturen we actief op het anders organiseren van de aanpak van jeugd intern en met onze partners. Het contact met de wijk(bewoners) is daarbij belangrijk. Een belangrijk doel is het tijdig signaleren van jongeren in een kwetsbare situatie.
Onderdeel van de implementatie van een andere (interne) werkwijze is de invoering van het opschalingsmodel AvE en de pilot straatcoaches. De pilot straatcoaches is in november 2018 gestart en loopt tot eind dit jaar. In het najaar ligt er een evaluatie op basis waarvan we keuzes kunnen maken. We bekijken, bij een positieve uitkomst van de evaluatie, of we dit kunnen betalen uit de reguliere budgetten van welzijnswerk.
Per 1 januari 2020 geldt de Wet verplichte ggz (Wvggz). Door een psychische stoornis kan iemand zichzelf of anderen ernstig nadeel toebrengen. De Wvggz maakt het mogelijk om verplichte zorg ambulant uit te voeren. Gedwongen opname blijft mogelijk als het in de eigen omgeving niet lukt of te onveilig is. In regionaal verband bereiden we ons voor op deze nieuwe wet en de taken die daarbij horen. In de tweede helft van 2019 worden de lokale opgaven en aanpak duidelijk.